Sosyal Güvenlik Kurumu belirli kanunlara göre, istihdamın artmasını ve işsizliğin azalmasını sağlamak amacıyla çok sayıda işvereni ve çalışanı teşviklerle desteklemektedir. Özellikle istihdamın artırılmasında etkisi olan şirketler, Sigorta Priminde teşvik, destek ve indirimden faydalanmaktadır. Ayrıca teşviklerden yararlanmak için çalışan sayısında belirli bir sınır bulunmamaktadır. Yani küçük veya büyük çaplı tüm işyerleri bu hakka sahiptirler. Bu kısa bilgilendirme sonrasında 2020 yılında hangi teşviklerin devam edeceği ve şirketlerin hangi şartlarda yararlanabileceği kısaca açıklanmaktadır.

Öncelikle teşviklerden yararlanmak için aşağıdaki genel şartların gerçekleşmesi gerekmektedir;

• Kamu kuruluşu değil “Özel Sektör İşvereni” olmak (istisnalar olabilir),
• Yasal süre içerisinde tahakkuk eden sigorta primlerinin ödenmesi,
• Yasal süre içerisinde aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmesi,
• Gecikme cezası/zammı ve idari para cezaları borcunun bulunmaması,
• Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmaması.

Genel olarak teşvik kapsamında olmayanlar ise;

• Emekliler,
• Devlet ile ihale usulü iş yapanlar,
• Kamu kuruluşları (istisnalar olabilir),
• Sahte sigortalı bildiriminde bulunanlar,
• Yapılandırılan/taksitlendirilen borçları zamanında ve düzenli ödemeyenler olarak sıralamak mümkündür.

1- Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası İçin 5 Puanlık İndirim:

5510 Sayılı Kanunun 81. Maddesinin 1. Fıkrasının (ı) bendi 2008/93 – 2009/139 – 2011/45 Sayılı Genelgeler uyarınca; Özel Sektör İşverenleri, çalıştırdıkları sigortalılara ilişkin sigortalının prime esas kazancı üzerinden hesaplanan malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta primlerinin işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar kadar indirimden yararlanabilir. Bu teşviğin başlangıç tarihi 01.10.2008’dir.

5510 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Primler yasal süresi içinde ödenmeli,
• Prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme zammı ve cezası borcu bulunmamalı,
• Borcu varsa, bu borçlar yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş olmalı,
• Yapılandırılmış/taksitlendirilmiş borçların zamanında ve düzenli bir şekilde ödenmesine devam edilmeli,
• Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmamalı,
• Sahte sigortalı bildiriminde bulunulmamalı.

2- Yurtdışına Götürülen/Gönderilen Sigortalılar için 5 Puan İndirim:

5510 Sayılı Kanunun 81. Maddesinin 1. Fıkrasının (i) bendi – 2013/30 Sayılı Genelge uyarınca; Özel sektör işverenlerinin yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere yurt içinden götürülen/gönderilen sigortalıları için uygulanan bu indirim kapsamında, sigortalıların prime esas kazançları üzerinden hesaplanan genel sağlık sigortası primlerinin işveren hissesinin 5 puanlık kısmı Hazine tarafından karşılanmaktadır. Bu teşviğin başlangıç tarihi 01.06.2013’tür.

5510 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Primler yasal süresi içinde ödenmeli,
• Prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme zammı ve cezası borcu bulunmamalı,
• Borcu varsa, bu borçlar yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş olmalı,
• Yapılandırılmış/taksitlendirilmiş borçların zamanında ve düzenli bir şekilde ödenmesine devam edilmeli,
• Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmamalı,
• Sahte sigortalı bildiriminde bulunulmamalı.

3- Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkındaki Teşvik:

5510 Sayılı Kanunun Ek 2. Maddesi 2011/54 - 2012/30 - 2012/37 Sayılı Genelgeler uyarınca; Prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin; işveren hisselerinin tamamına veya Bakanlar Kurulunca istatistiki bölge birimleri sınıflandırması, kişi başına düşen milli gelir veya sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri dikkate alınmak suretiyle belirlenen illerde işveren hisseleri ile birlikte sigortalı hisselerinin tamamına kadar olan kısmı Ekonomi Bakanlığı bütçesinden karşılanmaktadır. Bu teşviğin başlangıç tarihi 01.01.2013’tür.

İşyerinin 6. bölgede kurulu olması halinde sigortalı ve işveren hissesi prim tutarının tamamı karşılanır. İlave 6 puanlık indirimle aynı dönem için uygulanmaz.

5510 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Primler yasal süresi içinde ödenmeli, Türkiye genelinde prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme zammı ve cezası borcu olmamalı,
• Ekonomi Bakanlığınca düzenlenen teşvik belgesi alınmış olmalı,
• Borcu varsa, bu borçlar yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş olmalı ve bu borçların zamanında ve düzenli bir şekilde ödenmesine devam edilmeli,
• Teşvik belgesinin tamamlama vizesinin yapılmış olması (gemi yatırımları hariç),
• Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmamalı, sahte sigortalı bildiriminde bulunulmamalı.

4- İşsizlik Ödeneği Alanlara Teşvik:

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 50. maddesinin 5. fıkrası, 2009-149 sayılı Genelge uyarınca; kapsama giren sigortalı için, işsizlik ödeneğine hak kazandığı süre boyunca prime esas kazanç alt sınır üzerinden hesaplanan kısa vadeli sigorta primlerinin %1’i ile uzun vadeli sigorta primleri ve genel sağlık sigortası priminin tamamı, kalan işsizlik ödeneği süresince İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmaktadır. 5 puan indirim ile birlikte uygulanmaz.

4447 sayılı teşvikten yararlanmanın İşyeri yönünden şartları:

• Primler yasal süresi içinde ödenmeli,
• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Sigortalının, işe alındığı tarihten önceki son altı aylık dönemde SGK’ya bildirilen sigortalı sayısının ortalamasına ilave olarak çalıştırılması.

4447 sayılı teşvikten yararlanmanın Sigortalı yönünden şartları:

• 01/10/2009 veya sonraki bir tarihte işe alınmış olmalı,
• İşe giriş tarihi itibariyle işsizlik ödeneği almaya hak kazanmış olmalı,
• Sigortalı, işsizlik ödeneği almaya hak kazanmadan önce son çalıştığı işyeri haricindeki bir işyerinde işe başlamış olmalı,
• Fiilen çalışması.

5- Genç, Kadın ve Mesleki Belge Sahibi Olanların İstihdamına Yönelik Teşvik:

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun geçici 10. maddesi, 2011-4 5 Sayılı Genelge uyarınca; Özel sektör işverenlerine, 01/03/2011 - 31/12/2020 tarihleri arasında işe aldıkları sigortalılar için, sigorta primine esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren payının tamamının İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmasına imkân sağlanmıştır.

4447 sayılı teşvikten yararlanmanın İşyeri yönünden şartları:

• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Primler yasal süresi içinde ödenmeli,
• Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmamalı,
• Borcu varsa, bu borçlar yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş olmalı,
• Prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme zammı ve cezası borcu bulunmamalı,
• Yararlanma süreleri erkeklere ve kadınlara, sahip olunan belgelere ve yaşa göre değişmektedir.

4447 sayılı teşvikten yararlanmanın Sigortalı yönünden şartları:

• 01/03/2011 ila 31/12/2020 tarihleri arasında işe alınmış olmalı,
• 18 yaşından büyük olmalı,
• İşe alındığı tarihten önceki altı aylık dönemde işsiz olmalı,
• Ortalama sigortalı sayısına ilave çalıştırılmalı.

Teşvik Süresini Uzatan Etkenler:

• İşkur’a kayıtlı işsiz olması,
• Mesleki yeterlik belgesi sahipleri,
• Mesleki ve teknik eğitim veren orta veya yüksek öğretim mezunları,
• Türkiye İş Kurumu’nca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirenler.

6- 4447 İlave İstihdam Teşviki (Geçici 19. Md.):

Özel sektör işverenlerince 5510 sayılı Kanunun 4/a kapsamında işe alınanların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı tutarında, her ay bu işverenlerin SGK’ya ödeyecekleri tüm primlerden mahsup edilmek suretiyle işverene prim desteği sağlanır ve destek tutarı Fondan karşılanır.

4447 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• 1/1/2018 ile 31/12/2020 işe alınan sigortalılar için uygulanacaktır,
• İşe alınan sigortalının İŞKUR’a kayıtlı işsiz olması,
• Son üç aylık dönemde 10 günden fazla sigortalı bildirilmemiş olması,
• Bir önceki takvim yılında bildirilen sigortalı sayısına ilave olması,
• Destek tutarı hesabında sigortalı ve işveren hissesi primleri dikkate alınmaktadır.
• İmalat ve bilişim sektöründe destek tutarı, sigortalının bildirilen prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanır. Ancak destek tutarı, günlük brüt asgari ücret sigortalının prim ödeme gün sayısı sonucu bulunacak tutarı geçemez.
• Diğer sektörlerde destek tutarı, brüt asgari ücret (prime esas kazanç alt sınırı) üzerinden hesaplanır.
• 1/1/2018 ila 31/12/2020 tarihleri arasında Kanun kapsamına alınan işyerleri ve daha önce tescil edildiği halde ortalama sigortalı sayısının hesaplandığı yılda sigortalı çalıştırılmaması nedeniyle beyanname vermeyen işyerleri, 1/1/2018 tarihinden sonra ilk defa sigortalı bildiriminde bulunulan ayı takip eden üçüncü aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinden itibaren 2020 yılı Aralık ayı/dönemi aşılmamak üzere bu destekten yararlandırılır.

7- İşbaşı Eğitim Teşviki:

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun geçici 15. maddesi, 2016/1 Sayılı Genelge uyarınca; Türkiye İş Kurumu tarafından 31/12/2017 tarihine kadar başlatılan işbaşı eğitim programlarını tamamlayanları üç ay içinde işe alan özel sektör işverenlerine işe aldıkları bu sigortalılar için, sigorta primine esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanacak sigorta primi işveren payının tamamının İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmasına imkân sağlanmıştır. 5 puanlık indirim SPEK üzerinden, kalan % 15,5 işveren payı ise asgari ücret üzerinde hesaplanmaktadır.

4447 sayılı teşvikten yararlanmanın İşyeri yönünden şartları:

• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Primler yasal süresi içinde ödenmeli,
• Prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme zammı ve cezası borcu bulunmamalı,
• Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmamalı,
• İşe alınan sigortalının bir önceki takvim yılında bildirilen sigortalı sayısının ortalamasına ilave olmalı.

4447 sayılı teşvikten yararlanmanın Sigortalı yönünden şartları:

• 31.12.2017 tarihine kadar başlatılan işbaşı eğitim programını tamamlamış olmalı,
• İşbaşı eğitim programının bitimini müteakip en geç üç ay içinde işe alınmalı,
• 23/4/2015 tarihi ve sonrasında işe alınmış olmalı,
• 18 yaşından büyük, 29 yaşından küçük olmalı,
• Tamamladığı işbaşı eğitim programına ilişkin meslek alanında işe alınmalı.

8- Kültür Yatırımları Teşviki:

5225 Sayılı Kanunun 5. Maddesi, 2010/109 Sayılı Genelge uyarınca; Kültür Yatırım Belgesi almış olan işyerlerinde fiilen çalışan sigortalıların prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin 3 yıl boyunca %50’si, Kültür Girişim Belgesi almış işyerlerinde fiilen çalışan sigortalıların ise prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin 7 yıl boyunca %25’i, Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine konulan ödenekten karşılanmaktadır. 5 puanlık indirim ve kalan %15,5 işveren payının yarısı veya dörtte biri SPEK üzerinden hesaplanmaktadır.

5225 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Kurumlar vergisi mükellefi olmalı,
• Kültür ve Turizm Bakanlığından kültür yatırım veya girişim belgesi alınmış olmalı,
• Türkiye genelinde yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu olmamalı (varsa da ilgili kanunların öngördüğü şekilde yapılandırılmış ve yapılandırma işleminin devam ediyor olması).

9- Engelli Sigortalı İstihdamına Yönelik Teşvik:

4857 Sayılı İş Kanunun 30. Maddesi, 2008/77 Sayılı Genelge uyarınca; Özel sektöre ait işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hisselerinin tamamının Hazinece karşılanması sağlanmıştır. 5 puanlık indirim SPEK üzerinden, kalan %15,5 işveren hissesi ise asgari ücret üzerinden hesaplanmaktadır.

5225 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• Engelli sigortalı çalıştırılmalı,
• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı,
• Primler ödenmiş olmalı.

10- AR-GE (Araştırma, Geliştirme ve Girişimleri) Teşviki:

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun 3. Maddesi, 2008/85 – 2009/21 Sayılı Genelgeler uyarınca; Ar-Ge/Tasarım ve destek personeli ile 4691 sayılı Kanununun geçici 2. maddesi uyarınca ücreti gelir vergisinden muaf olan personelin; ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, 31/12/2023 tarihine kadar Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanmaktadır. 5 puanlık indirim ve kalan %15,5 işveren payının yarısı (%7,75) SPEK üzerinden hesaplanmaktadır.

5225 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• Aylık prim ve hizmet belgesi SGK’ya yasal süresinde verilmiş olmalı, primler ödenmiş olmalı
• Sigortalı fiilen çalışmalı,
• Sigortalı; Ar-Ge/Tasarım personeli veya Ar-Ge personel sayısının %10’u aşılmamak, kaydıyla destek personeli ya da 4691 sayılı Kanun uyarımca ücreti gelir vergisinden istisna tutulmuş personel olmalı.

11- Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde İşsizlik Sigortası Primi Teşviki:

20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Ek 4. maddesi gereği çalışanların işsizlik sigortası işveren payı teşvik olarak bir sonraki takvim yılından geçerli olmak üzere ve üç yıl süreyle %1 olarak alınır. Şartların ihlali durumunda takip eden aydan itibaren bu teşvik uygulamasına son verilir. İşverenler öngörülen şartları tekrar sağlamaları ve talepleri hâlinde bu teşvikten yeniden yararlanır.

4447 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• İşyerinin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çok tehlikeli sınıfta yer alması,
• İşyerinde 10’dan fazla çalışanının bulunması,
• İşyerinde üç yıl içinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmemiş olması. 

12- Vergi Teşviki (Geçici 21):

4447 sayılı Kanunun geçici 19. maddesi kapsamında işe alınanların ücretlerinin, ilgili yılda uygulanan asgarî ücretin aylık brüt tutarının prim ödeme gün sayısına isabet eden tutarı üzerinden hesaplanan gelir vergisinin asgarî geçim indirimi uygulandıktan sonra kalan kısmı, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir. Bu madde kapsamında yapılan ücret ödemelerine ilişkin düzenlenen kâğıtlara ait damga vergisinin aylık brüt asgarî ücretin prim ödeme gün sayısına isabet eden kısmı beyan edilmez ve ödenmez. Bu kapsamda sağlanan vergi teşvikleri 2020 yılı Aralık ayı aşılmamak üzere, teşvik kapsamına giren çalışanlar için 12 ay süreyle uygulanır. Ancak bu süre; işe giriş tarihi itibarıyla teşvik kapsamına giren; 18 yaşından büyük kadın, 18 yaşından büyük 25 yaşından küçük erkek çalışanlar ile SGK’ya engelli olarak kayıtlı sigortalılar için 18 ay olarak dikkate alınır.

4447 sayılı teşvikten yararlanma şartları:

• Sigortalının Türkiye İş Kurumuna kayıtlı işsiz olması,
• Sigortalının işe başlama tarihinden önceki üç ay içerisinde, toplam on günden fazla; 31/5/2016 tarihli ve 5510 sayılı Kanununun 4/a ve 4/c kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmemiş olması ve sigortalının isteğe bağlı sigortalılık hariç 5510 sayılı Kanunun 4/b kapsamında sigortalı olmaması,
• Sigortalının işe alındığı yıldan bir önceki takvim yılında işe alındığı işyerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına ilave olarak işe alınmış olması.